„Gdy pasja staje się sensem”. XI Akcja sprzątania cmentarzy z I wojny światowej.
W dniach od 8 do 10 października 2026 r. z inicjatywy PanaJacka Witasa Prezesa Koła nr 8 Klubu Górskiego ,,Orły" przy Komendzie Stołecznej Policji w Warszawie, odbyło się sprzątanie cmentarzy wojennych z okresu I wojny światowej, zlokalizowane na terenie powiatu gorlickiego oraz powiatów ościennych.
Sprzątanie cmentarzy wojennych jest elementem naszej wspólnej troski o dziedzictwo historyczne jak również dbaniem o polskie dziedzictwo narodowe, dbaniem o naszą pamięć. Każda nekropolia jest wyjątkowo ważna ze względu na swą historię, a dzięki działaniom na rzecz ich rewaloryzacji możliwe jest przywrócenie im należytego stanu, uchronienie ich od niszczenia, a w efekcie zapomnienia przez kolejne pokolenia.
XI Ogólnopolska Akcja sprzątania cmentarzy z I wojny światowej, zakończyła się rekordowym sukcesem. Akcją objętych zostało 147 nekropoli. Na cmentarzach tych pracowało około 1500 wolontariuszy w tym około 50 osobowa grupa z Koła Nr 8 Klub Górski ,,Orły” przy Komendzie Stołecznej w Warszawie oraz policjanci z województwa kujawsko-pomorskiego. Masowo włączyły się kolejne samorządy, szkoły, harcerze, leśnicy, mieszkańcy, a nawet delegacje dyplomatyczne oraz żołnierze z Polski i Węgier. W tym roku rozszerzono akcję o 4 nowe gminy tj. Pleśna, Gromnik, Trzciana oraz Kocmyrzów-Luborzyca. Do sprzątania nekropolii przyjechali społecznicy z Gdańska, Pruszcza Gdańskiego, Szczecinka, Bydgoszczy, Wrocławia, Lublina, Krakowa, Żor, Warszawy i wielu innych miejscowości.
10 października 2026 r. o godz. 17.00 w restauracji ,,Gospoda Magurska” w Małastowie, nastąpiło podsumowanie tej szlachetnej trzydniowej akcji. Rozpoczęło się oficjalne spotkanie powitaniem zaproszonych gości przez wójta gminy Sękowa Panią Małgorzatę Małuch. Na spotkanie przybyli licznie zaproszeni goście, wśród których byli dr Tibor Gerencsér Konsul Generalny Węgier w Krakowie, Pan Géza Kovács Dyrektor Departamentu ds. Opieki nad Miejscami Pamięci i Kultu Bohaterów Instytutu i Muzeum Historii Wojskowości w Budapeszcie, oficerowie WOT, Komendant Powiatowy Policji w Gorlicach, reprezentanci Małopolskiej Brygady Obrony Terytorialnej, osoby reprezentujące administrację rządową, samorządową oraz opiekunowie cmentarzy i pasjonaci historii.
Następnie Prezes Koła Nr 8 Klub Górski ,,Orły” Pan Jacek Witas, przedstawił prezentację multimedialną o pracach na cmentarzach z WW za rok 2025. Wszystkim biorącym udział w Akcji serdecznie podziękował. Dla sześciu wolontariuszy wręczył medal i dyplom honorowy nadany przez Zarząd Główny PTTK, zaś dla dr Tibora Gerencsér i P. Géza Kovács pamiątkowe obrazy przedstawiające cmentarz nr 55 w Gładyszowie wykonany przez naszą wolontariuszkę, artystkę Agę Tokarczyk.
Za współprace z Komendą Policji w Bydgoszczy symboliczny upominek otrzymał leśniczy Andrzej Pikor. Na zakończenie tej części 15 opiekunów cmentarzy w tym moja skromna osoba otrzymało z rąk Prezesa statuetki za udział w Akcji sprzątania cmentarzy z I wojny światowej.
Na zakończenie głos zabrała: Dyr. Joanna FLORKIEWICZ – KAMIENIARCZYK - Wydział Rewaloryzacji Zabytków Krakowa i Dziedzictwa Narodowego, dr Tibor Gerencsér Konsul Generalny Węgier w Krakowie, Marek Ludwin – Etatowy Członek Zarządu Powiatu Gorlickiego oraz Małgorzata Małuch – wójt gminy Sękowa, która m.in powiedziała: ,,prawdziwym inspiratorem, motorem i kreatorem tej akcji i w ogóle tego ruchu, który jest wokół cmentarzy z I wojny światowej jest Jacek Witas". Podziękowała wszystkim wolontariuszom.
Ostatnim etapem spotkania był poczęstunek podczas którego uczestnicy wymieniali się własnym doświadczeniem i uwagami. Wszyscy opiekunowie cmentarzy wyrazili chęć dalszej współpracy podczas kolejnej tego typu akcji.
XI. edycja Akcji to nie tylko sprzątanie cmentarza. To przede wszystkim lekcja pamięci, szacunku i odpowiedzialności za lokalne dziedzictwo. Dzięki zaangażowaniu młodzieży i dorosłych miejsca spoczynku żołnierzy pozostają zadbane, a historia związana z nimi jest przekazywana kolejnym pokoleniom.
Wydarzenie jest częścią szerszej inicjatywy poświęconej ochronie i pielęgnowaniu galicyjskich cmentarzy wojennych. Akcja została objęta Patronatem Honorowym m.in. Ambasadora Republiki Słowackiej w RP, Komendanta Głównego Policji, Wojewodów Małopolskiego i Podkarpackiego oraz Konsulów Generalnych Węgier, Niemiec i Austrii. Dzięki zaangażowaniu ochotników, przed zbliżającym się dniem Wszystkich Świętych, udało się przywrócić należyty wygląd i pamięć dziesiątkom często zapomnianych i ukrytych w lasach cmentarzy żołnierzy różnych narodowości.
Bitwa Gorlicka z maja 1915 r. pozostawiła na naszych terenach wiele cmentarzy, które są nie tylko świadectwem tych wydarzeń sprzed 111 laty, ale przede wszystkim miejscami spoczynku konkretnych ludzi - synów, ojców, braci i mężów, którzy już nigdy nie wrócili do swoich domów.
Dlatego tak ważne jest, aby nie pozwolić tym miejscom odejść w zapomnienie. Czasem wystarczy kilka godzin wspólnej pracy, by zrobić coś dobrego dla pamięci o tych, którzy spoczywają w beskidzkiej ziemi.
XI Akcja sprzątania cmentarzy z I wojny światowej rozpoczęta!
„W trosce o pamięć poległych” – pod takim hasłem w dniach od 8–10 października 2026 r. odbędzie się XI akcja sprzątania cmentarzy wojennych z okresu I wojny światowej na terenie powiatu gorlickiego i nie tylko. Ja wraz z małżonką z związku z piękną pogodą , wyprzedziliśmy akcję o dwa dni, mianowicie w dniach od 6 – do 7 października 2026 r. prace porządkowe przebiegały na cmentarzu wojennym nr 81 w Męcinie Wielkiej – wykoszono trawę wewnątrz i na zewnątrz cmentarza oraz zagrabiono, wycięto samosiejki, naprawiono pęknięcia w murze ogrodzeniowym, zapalono znicze. Porządkowanie tej nekropolii to nie tylko praca fizyczna. To przede wszystkim wyraz szacunku dla tych, którzy pozostali na zawsze na ziemi gorlickiej, często z dala od swoich rodzinnych stron.
Prace prowadzone będą m.in. na wszystkich 23 cmentarzach na terenie Gminy Sękowa, obejmując miejsca, które od ponad stu lat przypominają o żołnierzach poległych na tych terenach. Każdy uporządkowany nagrobek, oczyszczona mogiła, usunięte liście i chwasty są małym gestem, który pomaga zachować pamięć o wielkich i tragicznych wydarzeniach sprzed ponad wieku. Bo pamięć nie trwa sama – trzeba o nią dbać i przekazywać ją kolejnym pokoleniom. Nadmienię jeszcze ze w dniu 2 pazdziernika z grupą 15 uczniów z Zespołu Szkół Zawodowych w Bieczu, pracowaliśmy na dwóch cmentarzach z WW tj. nr 109 i 107 - kirkut
Niech zadbane mogiły pozostaną świadectwem naszej pamięci, szacunku i wdzięczności wobec tych, którzy polegli w czasie Wielkiej Wojny.
Inicjatorem tego cyklicznego przedsięwzięcia od samego początku jest Koło PTTK nr 8 Klub Górski „Orły” przy Komendzie Stołecznej Policji w Warszawie, działające we współpracy z lokalnymi samorządami. Prezes tego Koła Pan Jacek Witas jest prawdziwym inspiratorem, motorem i kreatorem tej akcji i w ogóle tego ruchu, który jest wokół cmentarzy z I wojny światowej. Jest powszechnie znany ze swojej ogromnej pasji do historii i ochrony dziedzictwa z okresu Wielkiej Wojny.
Cmentarze z I wojny światowej na terenie Galicji Zachodniej – w tym w okolicach Gorlic i Sękowej – to obiekty o unikalnej skali i wyjątkowej architekturze (projektowane m.in. przez Dušana Jurkoviča czy Hansa Mayra). Dzięki działalności takich społeczników i przewodników jak Pan Jacek, pamięć o tych miejscach nie tylko przetrwała, ale wciąż żyje.
Cześć Ich pamięci!
PS
„Sprzątanie cmentarzy wojennych jest elementem naszej wspólnej troski o dziedzictwo historyczne jak również dbaniem o polskie dziedzictwo narodowe, dbaniem o naszą pamięć. Każda nekropolia jest wyjątkowo ważna ze względu na swą historię, a dzięki działaniom na rzecz ich rewaloryzacji możliwe jest przywrócenie im należytego stanu, uchronienie ich od niszczenia, a w efekcie zapomnienia przez kolejne pokolenia. Mimo że na tym cmentarzu nie znałem żadnego z pochowanych tutaj żołnierzy a spoczywa tu 45 żołnierzy dwóch cesarzy (28 żołnierzy rosyjskich i 17 niemieckich), to należy im się szacunek. Warto brać udział w takiej akcji, gdyż jest to zarazem nasz wspólny obowiązek" - powiedział w wywiadzie TV pracujący wraz z małżonką wolontariusz na cmentarzu wojennym nr 81 w Męcinie Wielkiej -
82. rocznica „Akcji pod Pławną” – pamięć, która zobowiązuje
W niedzielę, 20 września 2026 roku, pod Pomnikiem Pamięci w Zborowicach odbyły się uroczyste obchody 82. rocznicy „Akcji pod Pławną”. Wydarzenie było poświęcone pamięci żołnierzy-partyzantów IV Kompanii „Ewa” i Batalionu „Barbara” 16. pułku piechoty Armii Krajowej oraz mieszkańców przysiółka Zborowice–Zawodzie, zamordowanych przez hitlerowców w odwecie 15 września 1944 roku.
Akcja zbrojna została przeprowadzona w nocy z 14 na 15 września 1944 roku przez żołnierzy pod dowództwem porucznika
Michała Steczyszyna, ps. „Kalina”. Wydarzenia te na trwałe wpisały się w historię ziemi ciężkowickiej.
Rocznica „Akcji pod Pławną” obchodzona jest od 33 lat. Każdego roku stanowi okazję do oddania hołdu poległym i pomordowanym, a także do przypominania kolejnym pokoleniom o znaczeniu odpowiedzialności za Ojczyznę, wolności i pokoju. To również czas refleksji nad ofiarą ludzi, którzy w najtrudniejszych chwilach stanęli w obronie swojej ziemi i niepodległości Polski.
Uroczystości w Zborowicach
Tegoroczne obchody rozpoczęły się od odśpiewania hymnu państwowego. Przybyłych gości powitała Dyrektor Centrum Kultury Gminy Ciężkowice, Pani
Anna Madejska.
Następnie głos zabrała Burmistrz Ciężkowic Pani
Jowita Jurkiewicz-Drąg,
która w swoim przemówieniu okolicznościowym przypomniała historię „Akcji pod Pławną” oraz tragiczne wydarzenia sprzed 82 lat.
Ważnym elementem uroczystości był program słowno-muzyczny przygotowany przez uczniów i nauczycieli Szkoły Podstawowej im. św. Jana Kantego w Zborowicach. Młodzież poprzez słowo, muzykę i artystyczną interpretację oddała hołd uczestnikom wydarzeń z 1944 roku.
Kolejnym punktem obchodów była uroczysta Msza Święta odprawiona w intencji uczestników „Akcji pod Pławną”.
Po Mszy Świętej odbył się apel poległych oraz salwa honorowa. Przy Pomniku Pamięci wystawiono wartę honorową, a następnie delegacje złożyły wieńce i wiązanki kwiatów.
Hołd poległym i pomordowanym oddali przedstawiciele władz samorządowych, służb mundurowych, środowisk kombatanckich, ugrupowań politycznych, instytucji, placówek oświatowych, stowarzyszeń i organizacji, a także mieszkańcy oraz indywidualni uczestnicy uroczystości.
Wojskowa oprawa uroczystości
Podniosły charakter wydarzenia podkreśliła Kompania Honorowa. Wartę przy Pomniku Pamięci wystawił 21 Lekki Batalion Górski w Wojnarowej.
Oprawę muzyczną uroczystości zapewniła Orkiestra Dęta im. Jana Muchy z Ciężkowic.
Obchody zakończyły się uroczystym złożeniem wieńców i wiązanek kwiatów pod Pomnikiem Pamięci – miejscem, które przypomina o tragicznych wydarzeniach i bohaterstwie mieszkańców tej ziemi.
Goście i świadkowie pamięci
W uroczystości uczestniczył dr Jerzy Gut, generał brygady Wojska Polskiego w stanie spoczynku, urodzony w Ciężkowicach.
Obecni byli również członkowie Zarządu Stowarzyszenia Weteranów Zagranicznych Misji Pokojowych i Stabilizacyjnych z Regionu Tarnowskiego oraz przedstawiciele Stowarzyszenia Seniorów Lotnictwa Wojskowego Kraków – Delegatura Gorlice:
Pan Aleksander Gucwa i Pan Dariusz Duran.
Aleksander Gucwa i Dariusz Duran dokumentowali przebieg uroczystości, wykonując fotografie oraz przygotowując relację filmową.
Pamięć i odpowiedzialność
Obchody 82. rocznicy „Akcji pod Pławną” były nie tylko uroczystością patriotyczną, ale przede wszystkim ważną lekcją historii. Przypomniały o losach żołnierzy Armii Krajowej oraz mieszkańców, którzy zapłacili najwyższą cenę za wojenną rzeczywistość.
Pamięć o tych wydarzeniach jest naszym wspólnym obowiązkiem. Przekazywanie jej kolejnym pokoleniom pozwala zachować wiedzę o przeszłości i uświadamia, jak wielką wartość mają wolność, pokój i odpowiedzialność za Ojczyznę.
12 wrzesnia 2026 r. o godz.11.00 od Mszy Świętej w cerkwi greckokatolickiej pw. Narodzenia Najświętszej Marii Panny w Rozdzielu, rozpoczęły się uroczystości związane z 87. rocznicą pacyfikacji Rozdziela.
Wybór miejsca nie był przypadkowy. To właśnie w okolicach świątyni rozegrały się najkrwawsze epizody pacyfikacji, co potwierdzają zachowane archiwalne fotografie.
Nabożeństwo odprawił proboszcz parafii ks. Grzegorz Pacan. W homilii mówił o naturze zła, skutkach grzechu oraz potrzebie przebaczenia, skłaniając uczestników do refleksji nad tym, jak łatwo wojna prowadzi do ludzkich tragedii.
Po mszy uczestnicy przeszli pod budynek dawnej szkoły podstawowej, obecnie pełniący funkcję budynku wiejskiego. To tam odsłonięto trzy tablice poświęcone ofiarom i wydarzeniom z września 1939 roku. Zamieszczono na nich historyczne informacje oraz archiwalne fotografie dokumentujące niemiecką pacyfikację. W uroczystościach uczestniczyli m.in. poseł Barbara Bartuś, starosta gorlicki Mirosław Waląg, pełnomocnik wojewody małopolskiego Stanisław Kaszyk, członek Zarządu Powiatu Gorlickiego Bogusław Bochenek, przewodniczący Rady Gminy Lipinki Jerzy Cygan, sołtys Rozdziela Monika Tylawska, radny Michał Prokipczak, a także mieszkańcy i osoby zaangażowane w ochronę lokalnego dziedzictwa historycznego.
Szczególny charakter obchodom nadała obecność Kompanii Reprezentacyjnej Straży Granicznej w Nowym Sączu pod dowództwem kpt. Piotra Jurusika. Oficer odczytał apel poległych a żołnierze wykonali salwę honorową. Oprawę muzyczną zapewniła Orkiestra Dęta OSP z Dominikowic.
Tablice upamiętniające ofiary odsłonili wspólnie wójt gminy Lipinki Bogdan Czeluśniak, sołtys Monika Tylawska oraz radny Michał Prokipczak.
Po części oficjalnej uczestnicy obejrzeli wystawę archiwalnych fotografii przygotowaną przez Pana Michała Kalisza, regionalista, kolekcjoner i wieloletni pracownik Instytutu Pamięci Narodowej w Rzeszowie. Dzięki jego wieloletnim poszukiwaniom udało się zgromadzić dokumenty oraz niemieckie fotografie przedstawiające wydarzenia z tragicznego września 1939 roku.
Zaprezentowano również ekspozycję pamiątek związanych z II wojną światową ze zbiorów Michała Rąpały, kustosza Krygowskiej Izby Pamięci.
Organizatorzy podkreślali, że pamięć o tragicznych wydarzeniach z września 1939 roku jest ważnym elementem budowania lokalnej tożsamości. Pacyfikacja Rozdziela pokazuje bowiem, że wojenne dramaty nie rozgrywały się wyłącznie na wielkich frontach, ale także w małych miejscowościach, gdzie ofiarami stawali się zwykli mieszkańcy.
Pierwsze w historii oficjalne obchody rocznicy pacyfikacji Rozdziela stały się symbolicznym przywróceniem pamięci o ludziach, którzy zginęli w jednym z najtragiczniejszych wydarzeń w dziejach wsi. Po 87 latach ich historia została przypomniana i godnie upamiętniona.
…nieco historii
Według ustaleń historyków 7 września 1939 roku we wsi Rozdziele doszło do potyczki pomiędzy wycofującymi się żołnierzami batalionu Obrony Narodowej „Gorlice” a wkraczającymi oddziałami niemieckimi z I batalionu strzelców górskich 1. Dywizji Górskiej. Zbrodni dopuścili się żołnierze niemieccy z I batalionu 100. pułku strzelców górskich (należącego do 1 Dywizji Górskiej).
Niemcy przeprowadzili brutalny odwet. Podpalili kilka gospodarstw i zamordowali co najmniej sześcioro mieszkańców wsi. Ofiarami byli: Stefan Bajus (26 lat), Jan Dragan (63 lata), Justyna Dragan (62 lata), Teodor Borsuk (33 lata), Jan Bubniak (38 lat) oraz Teodor Bubniak (69 lat). Do liczby ofiar należy prawdopodobnie doliczyć także trzech żołnierzy Wojska Polskiego.
Jak podkreślają badacze, tylko zbieg okoliczności sprawił, że liczba zabitych nie była znacznie większa. Tragiczne wydarzenia pozostawiły trwały ślad w pamięci mieszkańców i stały się symbolem wojennego okrucieństwa, które dotknęło niewielką beskidzką miejscowość już w pierwszych dniach okupacji.
Wieczór z „Dziadami” w zabytkowym kościele w Sękowej
Ogólnopolska Akcja Narodowego Czytania została zainaugurowana w 2012 roku przez ówczesnego prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej Bronisława Komorowskiego i jest kontynuowana przez kolejnych prezydentów.
To już 14. edycja Narodowego Czytania w ramach którego Para Prezydencka zaprasza do wspólnego czytania. W naszej gminie Sękowa, odbyła się po raz siódmy. Organizatorami tego kulturalnego spotkania byli: Wójt Gminy Sękowa Małgorzata Małuch,Gminna Biblioteka Publiczna w Sękowej i Gminny Ośrodek Kultury w Sękowej. Spotkanie prowadziła Pani Dyr. GOK Sękowa Iwona Tumidajewicz a o oprawę muzyczną zadbali Katarzyna Bagnicka-Pater i Mirosław Bogoń.
11 września 2026 r. o godz. 17.00 w zabytkowym kościele pw. św. św. Filipa i Jakuba w Sękowej odbyło się po raz VII Narodowe Czytanie „Dziadów” Adama Mickiewicza. Trudno było wyobrazić sobie lepsze miejsce dla tego dzieła.
Drewniane wnętrze świątyni, nastrojowa muzyka i słowa Mickiewicza stworzyły klimat, który na chwilę przeniósł nas w zupełnie inny świat – pełen dawnych wierzeń, obrzędów, tajemnicy i ludowej tradycji. W tej wyjątkowej scenerii dobrze znany tekst zabrzmiał inaczej – mocniej, bardziej przejmująco i bardzo prawdziwie.
Było spokojnie, chwilami tajemniczo, ale przede wszystkim niezwykle klimatycznie. To jeden z tych wieczorów, podczas których czas na chwilę zwalnia, a literatura przestaje być tylko słowem zapisanym na kartach książki.
Dziękujemy wszystkim, którzy byli dziś z nami i wspólnie stworzyli tę wyjątkową atmosferę. Takie spotkania mają swój urok i na długo zostają w pamięci.
Fragmenty „Dziadów” czytali:Jadwiga Wójtowicz, Mirosław Waląg, Małgorzata Małuch, Michał Diduch, Mateusz Ślęzak, Katarzyna Rak-Wachowska, Beata Śliwa, Krystyna Prokop, Jan Bodak, Zbigniew Myślicki, ks. Wojciech Ożóg, Piotr Jasion, Grzegorz Schabiński, Piotr Sekuła, Małgorzata Mentel oraz Grupa Teatralna „Kreatywni spod Sękowej”.